دائره المعارف بدن انسان
 

 

ماده سفید و ماده خاکستری

Grey matter, white matter

 

ماده خاکستری:

ماده ی خاکستری جزء اصلی سیستم عصبی مرکزی است ، متشکل از اجسام سلولی نورون ها ، نوروفیل (دندریت ها و آکسون های میلین دار و غیر میلین دار) ، سلول های گلیا(استروگلیا و الیگودندروسیت ها) و مویرگ های خونی می باشد. ماده خاکستری شامل اجسام سلول عصبی است ، بر خلاف ماده سفید ، که بیشتر حاوی راه های آکسون میلین دار می باشد. اختلاف رنگ اساسا ناشی از سفیدی میلین است. در بافت زنده ، ماده خاکستری در واقع یک رنگ خاکستری-قهوه ای بوده که از مویرگ های خونی و اجسام سلولی نورونی سرچشمه می گیرد. ماده ی خاکستری در واقع قهوه ای روشن مایل به صورتی به واسطه ی مویرگ های خونی می باشد.

ماده خاکستری در سطح نیمکره های مغزی(کورتکس مغزی) ، و از مخچه(قشر مخی) ، همچنین در عمق مخ(تالاموس ، هیپوتالاموس ، ساب تالاموس ، عقده های قاعده ای ، پالیدوس گلوبوس ، اکومبنز هسته ، هسته های سپتال) ، مغزی ، ساقه ی مغز و ماده ی خاکستری نخاعی(شاخ قدامی یا جلویی ، شاخ جانبی ، شاخ پشتی) توزیع می گردد.

ماده ی سفید:

ماده سفید یکی از دو جزء سیستم عصبی مرکزی است و بیشتر متشکل از آکسون های میلین دار می باشد. بافت ماده ی سفید مغز به رنگ سفید مایل به صورتی بوده زیرا میلین کاملا متشکل از بافت لیپیدی پوشانده شده با مویرگ ها می باشد. رنگ سفید آن به خاطر حفاظت معمولی آن در فرمالدهید می باشد.

مولفه ی رنگ دار سوم موجود در مغز که به واسطه ی سطوح بالایی از ملانین در نورون های دوپامینرژیک نسبت به نواحی مجاور خود تیره به نظر می رسد ، نیگرا ساب استانتیا نامیده می شود.

توجه داشته باشید که ماده ی سفید گاهی اوقات می تواند تیره تر از ماده ی خاکستری بر روی یک اسلاید میکروسکوپ به خاطر نوع لکه ی استفاده شده به نظر برسد.

ماده ی سفید متشکل از استوانه ها و دسته هایی از سلول عصبی میلین دار(یا آکسون ها) بوده که نواحی مختلف ماده ی خاکستری(محل اجسام سلول عصبی) مغز را با یکدیگر ارتباط می دهند ، و پیام های عصبی را بین نورون ها منتقل می کنند. میلین به عنوان یک عایق و نارسانا عمل کرده ، و سرعت انتقال تمامی سیگنال های عصبی را افزایش می دهد.

در نیمکره های مغزی دو نوع آکسون میلین دار شناسایی می شوند: فیبرهای فاصله-کوتاه(10-30 میلی متر) در زیر ماده ی خاکستری که از کانتورهای خود تبعیت می کنند ، و فیبرهای فاصله-بلند(30-170 میلی متر) که به صورت کلافه های عصبی در عمق ماده ی سفید دسته بندی می شوند. همچنین فیبرهای غیر میلین دار اینتراکورتیکال(1-3 میلی تر) درون ماده ی خاکستری وجود دارند.

ماده ی سفید نخاعی و مغزی حاوی دندریت ها نمی باشد ، که می تواند تنها در ماده ی خاکستری همراه با اجسام سلول عصبی و آکسون های کوتاهتر وجود داشته باشد. ماده ی سفید در افراد بالغ جوان 1.7-3.6 درصد خون می باشد.

ماده ی سفید ، بافتی است که از طریق آن پیام ها بین نواحی مختلف ماده خاکستری درون سیستم عصبی عبور می کنند. در شباهت با یک شبکه ی کامپیوتری ، ماده ی خاکستری را می توان به صورت کامپیوترهایی تصور نمود ، در حالیکه ماده ی سفید کابل های شبکه ای متصل شده به کامپیوترها را نشان می دهند. ماده ی سفید  به خاطر ماده ی چرب(میلین) سفید بوده که فیبرهای عصبی(آکسون ها) را دربر می گیرد. این میلین تقریبا در تمامی فیبرهای عصبی طویل وجود داشته و به عنوان یک عایق الکتریکی عمل می کند. از آنجایی که آن امکان عبور پیام ها را با سرعت از مکانی به مکان دیگر فراهم می کند حائز اهمیت است.

ماده ی سفید توده ی قسمت های عمیق مغز و قسمت های سطحی نخاع را تشکیل می دهد. تجمع ماده ی خاکستری مانند گانگلیای قاعده ای و هسته های ساقه ی مغز(هسته ی قرمز ، نیگرا ساب استنشیا ، هسته های عصبی مغز) درون ماده ی سفید مغز گسترش می یابند.

 

 

[ ۱۳٩٠/٢/۱ ] [ ۱۱:٥۳ ‎ب.ظ ] [ دکتر امیرحسین اسماعیلی ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

پزشک عمومی- (انتشار مطالب وبلاگ ممنوع است)
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
قالب بلاگفا حافظ پارس خودرو