دائره المعارف بدن انسان
 

Brain Abscess

 

آبسه های مغزی(brain abscess) کمتر از 2 درصد ضایعات مغزی فراگیر را در ایالات متحده به خود اختصاص می دهند و در مردان در طی دو دهه ی نخست زندگی شایع تر هستند. آبسه مغزی در بیمارانی که سیستم ایمنی آنها از قابلیت های لازم برخورار است ٬ پدیده ای نادر می باشد ٬ اما در بیماران دچار سرکوب سیستم ایمنی به دلیل بیماری اصلی و زمینه ای با استفاده از داروهای سرکوب کننده ی ایمنی شایع تر است.

پاتوفیزیولوژی

آبسه مغزی در واقع تجمع مواد عفونی(infectious material) داخل بافت مغز است. باکتری ها شایع ترین ارگانیسم های سببی هستند. متداول ترین بیماری هایی که افراد دارای ایمنی طبیعی را مستعد آبسه ی مغزی می نمایند عبارتند از: اوتیت گوش میانی(otitis media) و سینوزیت. آبسه می تواند در اثر جراحی های داخل جمجمه ای ٬ آسیب دیدگی های سر از نوع نفوذکننده و یا سوراخ شدن زبان ایجاد شود. ارگانیسم های مسبب آبسه ٬ از ریه ها ٬ لثه ها ٬ زبان و قلب ٬ یا از زخم ها و عفونت های داخل شکم ٬ توسط جریان خون به مغز می رسند.

آبسه های مغزی در افراد دارای سیستم ایمنی عادی در اثر پاتوژن های مختلف به وجود می آیند. برای پیشگیری از آبسه های مغزی ٬ درمان سریع التهاب گوش میانی(otitis media) ٬ التهاب ماستوئید(mastoiditis) ٬ سینوزیت ٬ عفونت های دندانی(dental infections) و عفونت های سیستمیک ضروری است.

تظاهرات بالینی

تظاهرات بالینی آبسه های مغزی ناشی از تغییرات به وجود آمده در دینامیک داخل جمجمه ای(ادم و جابجایی مغز brain shift) ٬ عفونت یا محل وقوع آبسه است. سردرد که معمولا هنگام صبح شدید می باشد از جمله نشانه هایی است که بیشترین تداوم را دارد. تب ٬ استفراغ و نقائص عصبی کانونی نیز وجود خواهند داشت. نقائص کانونی(Focal neurologic signs) نظیر ضعف عضلانی و کاهش دید ٬ نمایانگر منطقه ی درگیر مغز هستند. با پیشرفت آبسه ٬ نشانه های افزایش فشار داخل جمجمه (ICP) مثل کم شدن سطح هوشیاری و تشنج مشاهده می شوند.

بررسی و یافته های تشخیصی

روش های تصویربرداری از اعصاب مثل ام آر آی و همچنین سی تی اسکن ٬ می توانند اندازه و نیز محل آبسه را مشخص سازند. در تصاویر ام آر آی و سی تی اسکن ٬ حلقه ای در اطراف یک ناحیه ی فشرده و متراکم دیده می شود. آسپیراسیون(aspiration) آبسه با راهنمایی تصاویر سی تی اسکن و ام آر آی ٬ بهترین روش برای کشت و تعیین ارگانیسم عفونت زا است. اگر احتمال رود که منشا آبسه ٬ ناحیه ای دور از مغز است ٬ آنگاه کشت خون نیز انجام می گیرد. به منظور رد کردن احتمال بروز عفونت در ریه ها نیز عکس رادیوگرافی از ریه گرفته می شود. الکتروانسفالوگرام (EEG) هم به تعیین محل ضایعه کمک می نماید.

تدابیر پزشکی

درمان با هدف کنترل ICP بالا ٬ تخلیه ی آبسه و انجام درمان های ضد میکروبی(antimicrobial therapy) برای از بین بردن آبسه و منشا اصلی عفونت صورت می گیرد. از دوزهای زیاد آنتی بیوتیک های IV استفاده می کنند تا این داروها ٬ از سد خونی مغزی عبور کرده(blood–brain barrier) و به آبسه دسترسی پیدا نمایند. انتخاب نوع آنتی بیوتیک خاص براساس نتیجه ی کشت و آزمایش تعیین حساسیت دارویی ارگانیسم صورت می گیرد و هدف از به کارگیری آن ٬ نابودی ارگانیسم سببی است. ممکن است برای تخلیه ی آبسه و شناسایی ارگانیسم سببی ٬ از آسپیراسیون استریوتاکتیک(stereotactic needle aspiration) هدایت شده با سی تی اسکن(CT-guided) استفاده شود. برای کاهش ادم التهابی مغز و در صورتی که نقائص عصبی در بیمار رو به افزایش باشند از کورتیکوستروئیدها استفاده می کنند. داروهای ضد تشنج (فنی تویین phenytoin ٬ فنوباربیتال phenobarbital) نیز برای پیشگیری یا درمان تشنج تجویز می شوند.

تدابیر پرستاری

مراقبت های پرستاری بر بررسی مداوم وضعیت عصبی ٬ دادن دارو ٬ بررسی پاسخ بیمار نسبت به درمان و ارایه ی مراقبت های حمایتی معطوف گردد.

بررسی مداوم وضعیت عصبی ٬ پرستار را نسبت به بروز تغییرات ICP که نیازمند انجام تدابیر تهاجمی تری(aggressive intervention) است ٬ آگاه می نمایند. به علاوه پرستار باید پاسخ نسبت به دارو را بررسی نموده و ثبت نماید. در موارد استفاده از کورتیکوستروئیدها ٬ نتیجه ی تست های آزمایشگاهی خون به ویژه سطح گلوکز و پتاسیم سرم باید به دقت تحت کنترل قرار گیرد.

برای بازگرداندن این مقادیر به سطح عادی یا قابل قبول ممکن است که استفاده از انسولین و یا جایگزینی الکترولیت ها ضروری باشد. تامین ایمنی و سلامت بیمار از جمله مسئولیت های اصلی پرستار است. در موارد کاهش سطح هوشیاری یا زمین خوردگی که به دلیل ضعف عملکردهای حرکتی یا حملات تشنجی به وقوع می پیوندند ٬ احتمال آسیب دیدگی بیمار وجود دارد.

فرد دچار آبسه ی مغزی به شدت بیمار است و نقائص عصبی نظیر همی پارزی(hemiparesis) ٬ حملات تشنجی ٬ نقائص بینایی(visual deficits) و فلج اعصاب جمجمه ای(cranial nerve palsies) ممکن است حتی پس از درمان نیز در او باقی بمانند. حملات تشنجی کانونی شایعترین پیامد آبسه ی مغزی می باشد.

پرستار باید توانایی خانواده را در بیان فشارهای روحی ناشی از وضعیت بیمار و نیز تطابق با بیماری و نقائص ایجاد شده در بیمار و نیز جلب حمایت و کمک دیگران مورد بررسی قرار دهد.

[ ۱۳٩٠/۱٢/۱٩ ] [ ۱:٥٢ ‎ق.ظ ] [ دکتر امیرحسین اسماعیلی ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

پزشک عمومی
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
امکانات وب
RSS Feed